Vị thế lịch sử của ông được xác lập không chỉ qua những học hàm, học vị cao quý quốc tế mà còn qua sự ghi nhận trang trọng của Đảng và Nhà nước với danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2000 và Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ năm 2005. Đó là sự vinh danh xứng đáng cho một hành trình khoa học không mệt mỏi, đi từ những nghiên cứu sinh lý thực vật chuyên sâu đến phương pháp luận về hệ thống nông nghiệp mang tính xoay chuyển vận mệnh của cả một nền sản xuất.
Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn (1931 - 2011)
Phân tích dưới góc độ quản trị chiến lược và thực tiễn phát triển, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đã dành những lời trân quý để khẳng định di sản của ông là một "tài liệu hết sức quý giá" cho các nhà hoạch định chính sách đương đại. Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, những đóng góp của ông về vai trò chủ thể của nông dân hiện đại cũng như sự phát triển bền vững của nông thôn vẫn còn nguyên giá trị thời sự, đóng vai trò như một chiếc la bàn định hướng. Đối với thế hệ trẻ, chân dung của ông không chỉ là một tấm gương về sự uyên bác mà còn là bài học sâu sắc về nhân cách người trí thức: sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy logic khắt khe với một lòng trắc ẩn bao la dành cho những mảnh đời trên lúa. Ông đã sống và cống hiến để chứng minh rằng, tri thức khoa học thực sự chỉ có giá trị khi nó trở thành "cứu cánh" nâng tầm đời sống và vị thế cho những người dân làng quê.
Nguồn cội trí thức và sự giao thoa văn hoá trong bản lĩnh khoa học
Việc tìm hiểu về nguồn cội trí thức và bản lĩnh hình thành của Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn cho thấy một sự kế thừa và tiếp nối hoàn hảo những giá trị tinh hoa từ một gia đình khoa bảng danh giá bậc nhất Việt Nam. Sinh ra tại Huế vào năm 1931, ông sớm được thụ hưởng những ảnh hưởng sâu sắc từ thân phụ là Giáo sư Đào Duy Anh, một học giả lỗi lạc, người đã đặt nền móng cho nhiều lĩnh vực sử học và văn hóa học nước nhà. Chính phương pháp nghiên cứu khoa học nghiêm túc, tư duy bác học và tinh thần tự học không mệt mỏi của người cha đã trở thành nền tảng quan trọng, định hình nên bản sắc của một nhà khoa học Đào Thế Tuấn luôn đề cao tính thực chứng và logic.
Trong các bài viết tại cuốn sách “Đào Thế Tuấn: Nhà khoa học uyên bác”, nhiều chuyên gia đã nhận định rằng chính tư duy "sử học" và nhãn quan văn hóa từ người cha đã giúp ông có một cái nhìn xuyên không gian và thời gian về nông nghiệp. Ông không nhìn cây lúa như một thực thể sinh học thuần túy, mà đặt nó trong dòng chảy của nền văn minh lúa nước, nơi mỗi hạt gạo đều chứa đựng những giá trị nhân văn và xã hội sâu sắc.
Bên cạnh đó, ông còn tiếp nhận tinh thần trách nhiệm xã hội và lòng nhân ái từ thân mẫu, nhà giáo Trần Thị Như Mân, một cán bộ cách mạng lão thành và là người hoạt động xã hội tích cực. Sự kết hợp giữa tư duy uyên bác, duy lý của cha và trái tim trăn trở vì cộng đồng của mẹ đã tạo nên một nhân cách trí thức Đào Thế Tuấn vừa mang tầm vóc vĩ đại, vừa đậm chất nhân văn dân tộc. Điều này lý giải tại sao suốt cuộc đời khoa học của mình, ông không bao giờ tách rời kỹ thuật khỏi thực thể sống động là con người nông dân. Sự giáo dục gia đình đã bồi đắp cho ông một tâm thế trí thức không tự giam mình trong "tháp ngà" học thuật mà luôn hướng về sự ấm no của đồng bào, biến những lý thuyết khô khan thành những giải pháp cải thiện sinh kế thiết thực.
Bản lĩnh của Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn còn được trui rèn qua hành trình tôi luyện đầy gian khổ trong khói lửa kháng chiến và môi trường học thuật quốc tế đỉnh cao. Sớm tham gia cách mạng và vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng từ năm 1949, ông mang theo ý chí của một chiến sĩ để dấn thân vào con đường khoa học. Quá trình học tập tại Liên Xô, một trung tâm khoa học lớn của thế giới lúc bấy giờ với tư cách là một lưu học sinh xuất sắc và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ nông học năm 1958, đã trang bị cho ông một nền tảng chuyên môn hiện đại và tác phong làm việc chuyên nghiệp, khắt khe. Những năm tháng này không chỉ trang bị kiến thức mà còn rèn luyện cho ông một bản lĩnh chính trị vững vàng, giúp ông giữ vững định hướng khoa học vị nhân sinh trong mọi hoàn cảnh lịch sử đầy biến động của đất nước.
Điểm đặc biệt làm nên sự khác biệt trong tư duy của ông chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba dòng chảy văn hóa lớn. Đó là giáo dục Nho giáo truyền thống với tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo và sự khiêm nhường của một bậc quân tử. Đó là tính duy lý, tư duy logic và phương pháp luận thực chứng của văn hóa phương Tây được tiếp nhận qua quá trình đào tạo quốc tế. Và cuối cùng là tinh thần thực tiễn, sự dấn thân của văn hóa cách mạng Việt Nam. Chính sự giao thoa đa dạng này đã giúp ông nhìn nhận nông nghiệp không chỉ là một ngành kỹ thuật đơn thuần mà là một hệ thống sống động gắn liền với vận mệnh dân tộc. Sự hội tụ đó đã tạo nên một Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn có tư duy hệ thống độc đáo, vừa mang tầm vóc bác học quốc tế, vừa đậm đà bản sắc nhân văn Việt Nam, luôn trăn trở để giải quyết những bài toán cấp thiết nhất của đất nước và đời sống người nông dân.
Bản lĩnh của ông còn thể hiện ở khả năng phản biện độc lập và sự can trường trong việc bảo vệ các luận điểm khoa học mới mẻ. Dù trong bất kỳ môi trường nào, từ những năm tháng sơ tán thiếu thốn đến khi đứng trên đỉnh cao vinh quang, ông vẫn giữ nguyên vẹn đức tính giản dị, trung thực và một sức lao động bền bỉ. Di sản về nguồn cội và quá trình hình thành nhân cách của ông chính là bài học vô giá cho các nhà khoa học trẻ về việc giữ gìn bản sắc dân tộc trong khi tiếp cận tinh hoa thế giới, để khoa học thực sự trở thành công cụ kiến tạo hạnh phúc cho nhân dân.
Những công hiến khoa học làm thay đổi diện mạo nông nghiệp
Suốt hơn nửa thế kỷ dấn thân vào con đường nghiên cứu, Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn đã để lại một di sản khoa học đồ sộ, không chỉ nằm ở số lượng khoảng 300 bài báo và 19 cuốn sách mà còn ở giá trị thực tiễn làm thay đổi căn bản diện mạo nông nghiệp nước nhà. Một trong những thành tựu rực rỡ nhất, được coi là cuộc cách mạng trong tư duy sản xuất lúa gạo, chính là công trình "Sinh lý của ruộng lúa năng suất cao".
Trước khi có sự xuất hiện của công trình này, canh tác lúa tại Việt Nam chủ yếu dựa vào kinh nghiệm dân gian "nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống" truyền qua nhiều đời. Giáo sư Đào Thế Tuấn đã mang đến một nhãn quan khoa học mới, đúc kết các biện pháp kỹ thuật thâm canh dựa trên nền tảng sinh lý thực vật khắt khe. Ông giúp người nông dân và các nhà chuyên môn hiểu rõ quy luật phát triển của cây lúa trong mối tương quan với môi trường, từ đó chuyển dịch từ lối canh tác dựa trên cảm tính sang một hệ thống thâm canh khoa học, có khả năng kiểm soát và dự báo năng suất cao hơn. Sự thay đổi này không chỉ giúp gia tăng sản lượng lương thực mà còn tạo tiền đề vững chắc cho an ninh lương thực quốc gia trong những giai đoạn khó khăn nhất.
Song hành với những đột phá trên cây lúa, Giáo sư Đào Thế Tuấn còn là người khai phá tiềm năng to lớn của "Cây vụ Đông" tại miền Bắc thông qua công trình "Cơ sở khoa học của bố trí cơ cấu cây trồng hợp lý". Đây là một cống hiến có ý nghĩa kinh tế - xã hội sâu sắc, khi ông nhìn thấy cơ hội sản xuất từ những khoảng thời gian đất trống giữa hai vụ lúa chính trong năm. Bằng việc nghiên cứu kỹ lưỡng các điều kiện sinh thái, khí hậu và đặc tính cây trồng, ông đã xác lập cơ sở khoa học để đưa vụ Đông trở thành vụ sản xuất chính thứ ba. Thành tựu này không chỉ giúp tận dụng tối đa nguồn tài nguyên đất đai, lao động nhàn rỗi ở nông thôn mà còn đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, cải thiện đáng kể thu nhập và đời sống dinh dưỡng cho hàng triệu hộ gia đình nông dân miền Bắc.
Đặc biệt, trong những thập niên cuối những năm 80, GS.VS Đào Thế Tuấn đã đóng góp quan trọng vào sự ra đời của Khoán 10, một bước ngoặt lịch sử của nông nghiệp Việt Nam. Bằng tư duy hệ thống và những nghiên cứu thực chứng về kinh tế hộ, ông đã cung cấp cơ sở khoa học sắc bén để Đảng và Nhà nước ban hành Nghị quyết 10 năm 1988, chính thức xác nhận hộ nông dân là một đơn vị kinh tế tự chủ. Giáo sư đã kiên trì bảo vệ luận điểm giải phóng sức sản xuất thông qua việc trao quyền tự quyết cho người dân, giúp thay đổi diện mạo nông thôn từ bao cấp sang kinh tế thị trường. Di sản này không chỉ giúp đất nước thoát khỏi khủng hoảng lương thực mà còn khẳng định tầm nhìn của một trí thức luôn dấn thân vì quyền lợi sát sườn của nông dân.
Tuy nhiên, tầm vóc của một nhà bác học uyên bác ở ông được thể hiện rõ nét nhất khi ông đặt những viên gạch đầu tiên cho "Tư duy Hệ thống" trong nông nghiệp Việt Nam. Thay vì chỉ tập trung vào các nghiên cứu kỹ thuật đơn ngành bó hẹp trong phòng thí nghiệm hay trên từng thửa ruộng riêng lẻ, Giáo sư đã thực hiện một bước chuyển mình mạnh mẽ sang nghiên cứu hệ thống đa chiều ở quy mô tiểu vùng, vùng và quốc gia. Ông nhìn nhận nông nghiệp như một thực thể sống động gắn liền với thị trường và các ngành hàng nông sản. Trong tư duy của ông, nông nghiệp không thể tách rời khỏi các yếu tố kinh tế - xã hội và vai trò chủ thể của người nông dân. Ông đã tiên phong ứng dụng "Toán nông nghiệp" và các mô hình hệ thống phức hợp để giải quyết những vấn đề hóc búa của thực tiễn nông thôn, từ việc dự báo thị trường đến việc xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững.
Đặc biệt, trong cuốn sách "Kinh tế hộ nông dân", Giáo sư đã phân tích sắc sảo vai trò của giai cấp nông dân hiện đại như những nhà quản trị nông trại thực thụ, có khả năng liên kết trong các hợp tác xã và các tổ chức ngành hàng để gia tăng sức cạnh tranh toàn cầu. Những đóng góp này đã đưa khoa học nông nghiệp Việt Nam thoát khỏi ranh giới thuần túy kỹ thuật để tiến tới sự chuyên nghiệp và hội nhập quốc tế cao. Với lòng tâm huyết không mệt mỏi, Giáo sư Đào Thế Tuấn đã chứng minh rằng khoa học chân chính phải luôn bắt nguồn từ hơi thở của ruộng đồng và hướng tới mục tiêu cuối cùng là sự tiến bộ của con người và sự hưng thịnh của nông thôn Việt Nam.
Tầm nhìn về “Tam nông” và chủ thể nông dân
Trong suốt cuộc đời nghiên cứu, Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn luôn dành một sự quan tâm đặc biệt cho giai cấp nông dân, những người mà ông coi là trung tâm của mọi sự phát triển. Trong tác phẩm tiêu biểu "Kinh tế hộ nông dân", ông đã đưa ra một định nghĩa mới đầy tính cách mạng về vai trò chủ thể của người nông dân trong nền nông nghiệp hiện đại. Theo ông, nông dân không còn là những người lao động thuần túy chỉ biết "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" theo lối canh tác cũ, mà phải trở thành những chủ thể có năng lực quản trị các nông trại. Ông khẳng định rằng, trong bối cảnh thị trường, hộ nông dân là một đơn vị kinh tế tự chủ, có khả năng tự quyết định sản xuất và sẵn sàng liên kết với nhau thông qua các tổ chức như Hợp tác xã. Tư duy này nhấn mạnh việc nông dân cần chủ động kết nối với các thành phần kinh tế khác để xây dựng chuỗi giá trị nông sản, từ đó gia tăng sức cạnh tranh trên cả thị trường nội địa và quốc tế. Đây chính là bước chuyển quan trọng để đưa người nông dân từ thế bị động sang chủ động trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn.
Một trong những nhận định mang tính cảnh báo và định hướng sâu sắc của Giáo sư Đào Thế Tuấn chính là triết lý: "Đừng tưởng nông nghiệp mạnh lên thì nông thôn phát triển!". Quan điểm này xuất phát từ nhãn quan của một nhà khoa học có tư duy hệ thống vượt thời đại, khi ông nhìn nhận nông thôn là một hệ sinh thái phức hợp gồm kinh tế, xã hội và văn hóa. Ông cho rằng, nếu chỉ tập trung vào tăng trưởng năng suất nông nghiệp đơn thuần mà bỏ qua các vấn đề về phúc lợi xã hội, hạ tầng và đời sống tinh thần của cư dân nông thôn thì đó không phải là sự phát triển bền vững. Thông qua các công trình nghiên cứu về phát triển nông nghiệp và nông thôn tại vùng Đồng bằng sông Hồng, ông đã thiết lập một khung phương pháp luận nghiên cứu hệ thống đa chiều, từ quy mô tiểu vùng đến quốc gia. Giáo sư đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ hữu cơ giữa sản xuất và thị trường, giữa kỹ thuật canh tác và bảo tồn các giá trị làng xã truyền thống, nhằm đảm bảo rằng mỗi bước tiến của ngành nông nghiệp đều phải mang lại sự hưng thịnh thực sự cho bộ mặt nông thôn.
Bên cạnh những đóng góp về học thuật, Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn còn ghi dấu ấn đậm nét trong lòng đồng nghiệp và học trò như một người trí thức luôn kiên định bênh vực quyền lợi của nông dân. Trong mọi diễn đàn khoa học cũng như khi đề xuất chính sách cho Đảng và Nhà nước, ông luôn đặt câu hỏi về việc người nông dân thực sự nhận được bao nhiêu từ những thành tựu chung của ngành. Ông không ngần ngại đấu tranh cho sự công bằng xã hội tại nông thôn, nỗ lực rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và làng quê thông qua việc nâng cao trình độ tri thức và năng lực kinh tế cho nông dân. Với tư cách người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ông Lê Minh Hoan đã trân trọng ngợi ca ông là một "người trí thức hết lòng vì nông dân", người đã biến những nghiên cứu lý luận thành vũ khí sắc bén để bảo vệ lợi ích của những người lao động trên đồng ruộng. Di sản của ông không chỉ là những con số, những mô hình, mà còn là một tư tưởng nhân văn cao cả: lấy hạnh phúc và sự tiến bộ của nông dân làm thước đo cho mọi thành công của nền khoa học nông nghiệp nước nhà.
Tầm vóc quốc tế và di sản đào tạo
Tầm vóc của Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn không chỉ giới hạn trong biên giới quốc gia mà còn vươn xa trên trường quốc tế, nơi ông được kính trọng như một nhịp cầu tri thức bền bỉ kết nối nông nghiệp Việt Nam với tinh hoa khoa học thế giới. Một trong những dấu ấn rực rỡ nhất trong sự nghiệp đối ngoại khoa học của ông chính là thành công vang dội của Chương trình hợp tác Pháp - Việt về phát triển nông nghiệp Châu thổ sông Hồng. Với vai trò là người khởi xướng và dẫn dắt, ông đã đưa phương pháp luận nghiên cứu hệ thống của các học giả Pháp vào thực tiễn Việt Nam một cách linh hoạt, tạo nên một mô hình hợp tác mẫu mực. Thông qua chương trình này, không chỉ các giải pháp kỹ thuật được chuyển giao, mà quan trọng hơn là một thế hệ nhà khoa học Việt Nam đã được đào tạo bài bản về tư duy hệ thống và cách tiếp cận đa chiều. Sự ngưỡng mộ của bạn bè quốc tế, từ các chuyên gia tại IRRI đến các viện nghiên cứu của Pháp, không chỉ dành cho khối óc uyên bác mà còn dành cho một trí thức tầm cỡ thế giới luôn dấn thân quên mình vì sự tiến bộ của con người và sự ấm no của người nông dân.
Bên cạnh vai trò một nhà khoa học lớn, Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn còn hiện thân là một người thầy mẫu mực, người đã gieo mầm và nuôi dưỡng khát vọng cho nhiều thế hệ học trò. Trong ký ức của những người từng may mắn được ông dẫn dắt, ông là một nhà nông học uyên bác với tư duy độc đáo, luôn khuyến khích sự phản biện và sáng tạo không ngừng. Sự độc đáo của ông nằm ở chỗ không bao giờ gò bó học trò trong những lý thuyết xơ cứng, mà luôn hướng họ ra đồng ruộng, bắt nhịp với hơi thở của đời sống nông thôn. Đặc biệt, tình nhân ái bao la của ông đã trở thành sợi dây gắn kết, biến những buổi thảo luận khoa học thành những bài học về làm người, về trách nhiệm của người trí thức đối với nhân dân. Ông không chỉ dạy cách làm khoa học, mà còn truyền lửa về sự tận tụy và lòng trắc ẩn đối với những mảnh đời lam lũ trên ruộng đồng.
Di sản mà Giáo sư để lại cho hậu thế là một kho tàng tri thức vô giá, minh chứng cho một sức lao động bền bỉ và sáng tạo phi thường. Với 19 cuốn sách chuyên khảo và hơn 300 bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí uy tín trong và ngoài nước, ông đã tạo nên những tiếng vang lớn trong giới học thuật quốc tế. Những công trình này không chỉ là tài liệu tham khảo thiết yếu cho ngành nông học mà còn là kim chỉ nam cho các nghiên cứu về kinh tế nông thôn và xã hội học nông nghiệp. Sức lan tỏa từ các nghiên cứu của ông đã góp phần đưa vị thế của khoa học nông nghiệp Việt Nam lên một tầm cao mới, đồng thời khẳng định giá trị vĩnh cửu của một trí thức dấn thân. Di sản đào tạo và khối lượng tri thức khổng lồ ấy vẫn đang tiếp tục được các thế hệ học trò kế thừa, phát huy, góp phần kiến tạo một nền nông nghiệp hiện đại và bền vững như sinh thời ông hằng mong mỏi.
Bài học cho Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hôm nay
Di sản lớn nhất mà Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn để lại cho ngành nông nghiệp chính là phương pháp luận về "Tư duy Hệ thống". Trong bối cảnh hiện nay, khi nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt với những thách thức kép từ biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi số, bài học này càng trở nên đắt giá. Ông đã tiên phong chuyển từ nghiên cứu kỹ thuật đơn ngành sang cách tiếp cận hệ thống đa chiều, nhìn nhận nông nghiệp trong mối quan hệ hữu cơ với thị trường, sinh thái và xã hội. Việc ứng dụng "Toán nông nghiệp" và các mô hình hệ thống của ông chính là nền tảng sơ khởi cho việc quản trị dữ liệu và nông nghiệp thông minh ngày nay. Áp dụng tư duy này giúp chúng ta không chỉ giải quyết các vấn đề đơn lẻ mà còn xây dựng được những chiến lược ứng phó linh hoạt, minh bạch và có tính dự báo cao trước các biến động cực đoan của môi trường và sự khắt khe của thị trường toàn cầu.
Xuyên suốt 50 năm sự nghiệp, Giáo sư Đào Thế Tuấn đã minh chứng một chân lý: khoa học nông nghiệp chân chính phải gắn liền với hơi thở của ruộng đồng và lợi ích sát sườn của người nông dân. Sự dấn thân của ông không chỉ nằm ở việc lăn lộn thực tế để đúc kết các biện pháp thâm canh lúa hay mở ra vụ Đông ở miền Bắc, mà còn ở việc ông luôn kiên định bảo vệ vai trò chủ thể của hộ nông dân. Ông quan niệm rằng nghiên cứu khoa học không được phép tách rời khỏi thực tiễn sản xuất; mỗi công trình của ông, từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng, đều nhằm mục tiêu giải quyết các bài toán sinh kế thiết thực. Bài học về sự dấn thân này nhắc nhở các nhà khoa học hiện đại rằng: giá trị của tri thức chỉ thực sự thăng hoa khi nó mang lại sự ấm no cho nhân dân và sự hưng thịnh của làng xã.
Tầm nhìn của Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn vẫn luôn là "kim chỉ nam" cho chiến lược nông nghiệp hiện đại, minh bạch và bền vững. Triết lý phát triển của ông về mối quan hệ giữa nông nghiệp - nông dân - nông thôn đã đặt nền móng cho những chính sách mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước. Những tư tưởng về chuỗi giá trị, sự liên kết giữa các thành phần kinh tế và sự tôn trọng các quy luật thị trường mà ông đề xướng vẫn giữ nguyên tính thời sự trong giai đoạn hội nhập sâu rộng. Khép lại một hành trình khoa học uyên bác, tên tuổi của ông không chỉ nằm trong các giải thưởng Hồ Chí Minh hay danh hiệu Anh hùng Lao động, mà còn sống mãi trong niềm tin yêu của nông dân và sự kính trọng của giới trí thức về một nhân cách khoa học tận hiến.
Kết luận
Nhìn lại cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn, chúng ta không chỉ thấy chân dung của một nhà bác học lỗi lạc mà còn thấy một kiến trúc sư vĩ đại của nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại. Di sản của ông vượt ra ngoài những con số về năng suất hay các danh hiệu cao quý; đó là một hệ thống tư tưởng bền vững, nơi tri thức khoa học luôn song hành cùng trách nhiệm xã hội và lòng trắc ẩn đối với con người. Trong kỷ nguyên của nông nghiệp 4.0 và hội nhập toàn cầu hiện nay, những bài học về tư duy hệ thống, về vai trò chủ thể của người nông dân và triết lý phát triển nông thôn đa chiều của ông chính là chìa khóa để giải quyết các bài toán hóc búa về an ninh lương thực và biến đổi khí hậu. Để tiếp nối xứng đáng di sản của ông, chúng ta cần một thế hệ trí thức mới biết kết hợp hài hòa giữa tính chuyên nghiệp khoa học với sự dấn thân thực tiễn, luôn trăn trở và hành động vì một nông thôn Việt Nam phồn vinh, văn minh. Giáo sư, Viện sĩ Đào Thế Tuấn đã đi xa, nhưng tầm nhìn xuyên thế kỷ của ông vẫn sẽ tiếp tục tỏa sáng, dẫn dắt con đường phát triển của nông nghiệp nước nhà trong tương lai:
“NHỚ bậc tinh anh rõ nghiệp lành
VIỆN khoa tiếp bước nếp DUY ANH
SĨ phu kiến tạo hồn non nước
ANH kiệt vun bồi đượm sắc hương
HÙNG khí canh tân nồng đất Việt
ĐÀO nghiên thực tiễn rạng sử xanh
THẾ thời chuyển vận danh vĩnh cửu
TUẤN nhã vươn xa vạn dặm trường”.
