Bức tranh chân dung Thứ trưởng Trần Thanh Nam được ghép từ 3.600 tấm ảnh nhỏ

Theo Viện Kinh tế, Văn hoá và Nghệ thuật, bức tranh chân dung thể hiện sự trân trọng với những con người đã có nhiều cống hiến đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường như Thứ trưởng Trần Thành Nam. Bức tranh chân dung khắc họa thứ trưởng ngồi trong phòng làm việc bên chiếc máy tính kết nối các thiết bị thông minh trong Nông nghiệp, căn phòng làm việc kết nối hài hòa với không gian xanh xung quanh thể hiện xu hướng nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phía sau là những sản phẩm OCOP, niềm tự hào của nông sản Việt! Đáng chú ý, bức tranh không phải vẽ bằng màu sắc hay sử dụng các chất liệu thuần túy mà được ghép từ chính 3.600 khoảnh khắc trong suốt quá trình công tác, gắn bó với ngành Nông nghiệp và Môi trường. Những tấm ảnh này, do Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn sưu tầm lưu trữ. 

Cội nguồn và bản sắc cá nhân của ông là một câu chuyện hòa quyện giữa các vùng miền của đất nước, tạo nên một nhân sinh quan phong phú và bản lĩnh kiên cường. Thứ trưởng Trần Thanh Nam sinh ngày 26/10/1964 tại Nam Định, quê gốc của ông ở Đồng Tháp và lớn lên tại Rạch Giá, Kiên Giang. Cái tên "Trần Thanh Nam" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, là sự kết hợp giữa tên gọi hai địa danh Thanh Hóa và Nam Định để ghi dấu thời kỳ tập kết ra Bắc của cha mẹ ông. Trở về miền Nam từ năm 11 tuổi sau ngày đất nước thống nhất, ông đã tích lũy kinh nghiệm qua nhiều vị trí lãnh đạo tại địa phương, từ thủ lĩnh phong trào thanh niên đến lãnh đạo chính quyền, trước khi bước vào quản lý nhà nước tầm vĩ mô.

Chữ Thanh Nam (清 南) còn là sự giao thoa giữa tư tưởng minh triết và hành động quyết liệt. Chữ Thanh (清) với bộ Thủy (nước) và chữ Thanh (màu xanh) gợi lên dòng nước trong vắt, biểu trưng cho cốt cách chính trực, tư duy thông suốt và tâm thế trong sáng của người trí thức. Chữ Nam (南) thuộc hành Hỏa, tượng trưng cho ánh sáng mặt trời phương Nam, mang nhiệt huyết hừng hực và sức mạnh kiến tạo. Sự kết hợp này khắc họa chân thực chân dung một người lãnh đạo trưởng thành từ mảnh đất phương Nam, dùng bản lĩnh thực tiễn và tâm hồn tận tụy để phụng sự cho nền nông nghiệp nước nhà. Đó chính là nhịp cầu kết nối giữa lý tưởng cao đẹp và hơi thở sinh động của "cây đời mãi mãi xanh tươi".

Dù sở hữu học vị Tiến sĩ Triết học với nền tảng lý luận sâu sắc, ông luôn hành động theo quan điểm đề cao thực chứng, tin rằng: "Mọi lý thuyết đều là màu xám, chỉ có cây đời mãi mãi xanh tươi". Chính tư duy này đã định hình nên một phong cách lãnh đạo "nhúng mình vào thực tiễn", luôn lấy hiệu quả thực tế trên đồng ruộng và nụ cười của người nông dân làm thước đo cho mọi chính sách.

Dấu ấn quan trọng nhất trong sự nghiệp của Thứ trưởng Trần Thanh Nam chính là những đóng góp mang tính nền tảng vào việc tổ chức lại sản xuất, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế tập thể. Ông là người quyết liệt trong việc hoàn thiện hệ thống pháp lý về phát triển hợp tác xã và chuỗi giá trị vùng nguyên liệu thông qua các văn bản cốt lõi như Nghị định 98/2018/NĐ-CP về chính sách khuyến khích hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Ông quan niệm rằng, nếu không tổ chức lại sản xuất, nông dân sẽ mãi yếu thế trước những biến động của thị trường toàn cầu. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, dấu ấn mang tầm vóc chiến lược quốc tế của ông chính là việc trực tiếp chỉ đạo Đề án phát triển 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây không chỉ là một đề án kinh tế thuần túy mà là một cuộc cách mạng về phương thức sản xuất lúa gạo, khẳng định mạnh mẽ trách nhiệm của Việt Nam với cộng đồng quốc tế trong việc giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.

Mở rộng hơn trong lĩnh vực kinh tế nông thôn, ông đã dành nhiều tâm huyết cho việc phát triển làng nghề truyền thống và chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Với nhãn quan kinh tế sắc bén, ông đã nhìn thấy tiềm năng khổng lồ từ những sản vật bản địa vốn bị bỏ quên tại các bản làng xa xôi. Ông đã kiên trì thúc đẩy việc chuẩn hóa quy trình, đưa sản phẩm OCOP vươn tầm quốc tế, biến những giá trị văn hóa vùng miền thành lợi thế cạnh tranh thương mại vượt trội. Gắn liền với đó là việc đẩy mạnh du lịch nông thôn, tạo ra sự giao thoa hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp và dịch vụ trải nghiệm, giúp nông dân tăng thu nhập đa giá trị trên chính mảnh đất của mình. Sự kết hợp giữa bảo tồn di sản làng nghề và phát triển sinh kế hiện đại dưới sự dẫn dắt của ông đã tạo nên sức sống mới cho những vùng quê Việt Nam.

Trong hành trình hội nhập quốc tế, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đóng vai trò như một vị đại sứ năng động, không ngại va chạm để bảo vệ lợi ích của nông sản Việt. Ông đã góp công lớn trong việc xây dựng thương hiệu nông nghiệp Việt Nam minh bạch, trách nhiệm và bền vững. Việc chuẩn hóa các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế, kiểm soát mã số vùng trồng và đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường đã giúp những mặt hàng như gạo, xoài, thanh long hay thủy sản Việt Nam tự tin hiện diện tại những thị trường khó tính nhất thế giới như Mỹ, EU, Nhật Bản. Ông luôn nhấn mạnh rằng, uy tín của nông sản Việt nằm ở sự tử tế trong sản xuất và sự trung thực trong thông tin.

Không chỉ dừng lại ở các đề án kinh tế vĩ mô, ông còn là người đi đầu trong việc thúc đẩy hệ thống lương thực thực phẩm bền vững, đảm bảo tính minh bạch từ trang trại đến bàn ăn. Ông luôn đau đáu trước những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đối với sinh kế của người dân, từ đó chủ động chỉ đạo các giải pháp thích ứng linh hoạt, từ thay đổi lịch thời vụ đến việc áp dụng các công nghệ tiên tiến trong cơ giới hóa đồng bộ. Ông coi việc cơ giới hóa và logistics nông nghiệp là "chìa khóa" để giảm chi phí sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh. Bên cạnh đó, ông còn dành sự thấu cảm sâu sắc cho những cộng đồng đặc thù như diêm dân, luôn thúc đẩy các chính sách hỗ trợ ngành muối phát triển bền vững để những người làm muối không còn chịu cảnh "nhọc nhằn hạt muối trắng mặn mòi".

Trong mắt các đồng nghiệp và cộng sự, Thứ trưởng Trần Thanh Nam là một nhà lãnh đạo có cá tính mạnh mẽ, quyết liệt, thẳng thắn, đôi khi nóng tính nhưng lại rất tình nghĩa và luôn ưu tiên hiệu quả thực tế. Ông thường xuyên dành thời gian đi cơ sở, trực tiếp đối thoại với nông dân, nghệ nhân và doanh nghiệp tại những vùng sâu, vùng xa nhất để lắng nghe tiếng nói từ thực tế, từ đó đưa ra những điều chỉnh chính sách kịp thời, sát thực. Ông ghét sự sáo rỗng của các bản báo cáo lý thuyết và luôn yêu cầu cấp dưới phải nhìn vào sự thật để hành động. Những hoài bão của ông về một nền nông nghiệp Việt Nam chuyên nghiệp, minh bạch và hiện đại vẫn đang tiếp tục lan tỏa, tạo tiền đề vững chắc cho các thế hệ kế cận.

Với người viết bài này, nhớ mãi chuyển công tác cùng Thứ trưởng Trần Thanh Nam năm 2020 lên Lai Châu thăm và động viên mô hình trồng sâm và làm du lịch của đồng bào dân tộc thiểu số; chuyến đi thăm mô hình trồng hoa cây cảnh tại Hồng Vân (Thường Tín, Hà Nội) năm 2021 và hàng chục chuyến công tác vào thời điểm căng thẳng của đại dịch COVID-19. Từ ánh mắt, nụ cưới và việc làm nhỏ nhằm kịp thời sẻ chia động viên bà con nông dân trong vùng dịch đã để lại biết bao tình cảm và ấn tượng tốt đẹp. 

Sự đóng góp của ông không chỉ được ghi nhận qua các nghị định, đề án hay những con số tăng trưởng mà còn in đậm trong lòng những người nông dân đã từng được ông tháo gỡ khó khăn, trong lòng các nghệ nhân làng nghề được ông tiếp thêm động lực bảo tồn di sản. Ông đã góp phần quan trọng trong việc định vị lại giá trị của "Tam nông" trong thời kỳ mới, đưa nông thôn Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất mà còn là nơi đáng sống, đưa nông dân không chỉ là người lao động mà là những chủ thể kinh tế năng động và tự tin.

Từ những tình cảm chân tình của cán bộ, nhân viên Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn thể hiện trong ý tưởng hình thành bức tranh đến việc lưu trữ toàn bộ tư liệu ảnh về quá trình công tác của Thứ trưởng Trần Thanh Nam gắn với những hoạt động thiết thực trong chỉ đạo các mảng công việc do Cục phụ trách đã nói nên tất cả sự tri ân với một người anh nghĩa tình, người đồng nghiệp thân thiết, người lãnh đạo luôn tận tụy hết lòng với công việc chung. 

Tác phẩm là sự hội tụ của hàng ngàn khoảnh khắc đáng nhớ qua các thời kỳ công tác, đánh dấu những chặng đường gian khổ nhưng đầy vinh quang mà ông đã đóng góp cho ngành nông nghiệp nước nhà. Bức chân dung không chỉ là một món quà tri ân, mà còn là biểu tượng cho sự gắn kết bền chặt giữa tư duy lãnh đạo chiến lược và thực tiễn đời sống sinh động. Nó khắc họa chân thực chân dung một nhà quản lý tận tụy, một người con ưu tú của quê hương, người đã sống và làm việc hết mình vì sự hưng thịnh của nông nghiệp, nông dân và nông thôn Việt Nam.

Nhìn lại chặng đường đã qua, hình ảnh Thứ trưởng Trần Thanh Nam gắn liền với những trăn trở về tương lai xanh của hạt gạo Việt, về vị thế của người nông dân trong kỷ nguyên số và về sự trường tồn của các giá trị văn hóa làng quê. Những di sản mà ông để lại, từ Đề án 1 triệu héc-ta lúa đến chương trình OCOP vươn tầm thế giới, sẽ mãi là những cột mốc quan trọng trong lịch sử phát triển nông nghiệp nước nhà. Ông đã chứng minh rằng, khi người lãnh đạo có đủ tâm và đủ tầm, họ có thể xoay chuyển những khó khăn thành cơ hội, biến những vùng đất khô cằn thành những cánh đồng trù phú và mang lại niềm tin sắt đá cho hàng triệu người nông dân về một tương lai tươi sáng hơn.

Cuộc đời và sự nghiệp của ông là một minh chứng sống động cho tinh thần phụng sự tổ quốc, là tấm gương sáng về sự kết hợp hài hòa giữa tri thức triết học và hành động thực tiễn. Tên tuổi của ông sẽ còn mãi gắn liền với những nhịp đập hối hả của nông thôn mới, với sắc xanh của những cánh đồng lúa chất lượng cao và với những nỗ lực không ngừng nghỉ để đưa nông nghiệp Việt Nam thực sự trở thành "trụ đỡ" vững chắc nhất cho sự phát triển bền vững của quốc gia trong tương lai. Để kết lại bức chân dung đầy tự hào này, xin được gửi gắm tâm tư qua hai câu đối ý nghĩa:

Thanh danh vạn lý lưu nông địa,

Nam lực thiên thu hiển quốc gia.